Hoe blijf je zichtbaar in een veranderend studiekeuzelandschap?

"We willen de verbindende rol pakken en mensen met elkaar in contact brengen om samen tot concrete oplossingen te komen", vertelde Davy Zwegers van GO-LINK tijdens de opening. "We zien dat studiekiezers het moeilijk vinden om te kiezen, terwijl onderwijsinstellingen tegelijkertijd te maken krijgen met uitdagingen op het gebied van capaciteit, middelen en budgetten. Dan helpt het om vandaag samen te zijn en van elkaar te leren."

“We merken wel dat de instroom minder wordt. Daarom zijn we hier: om inspiratie op te doen en nieuwe mogelijkheden te ontdekken om tijdens het studiekeuzeproces zichtbaar te blijven." - Krista van den Berg (Cibap)

Opening

Dagvoorzitter Mathilde Lubbers trapte de dag af met een vraag aan de zaal: kiezen jongeren tegenwoordig met hun hoofd, hun hart of het algoritme? Het antwoord liet niet lang op zich wachten. Veel aanwezigen herkenden het beeld dat jongeren eindeloos door social media scrollen en via algoritmes steeds verder een bepaalde richting op worden gestuurd. De bekende fuik. Volgens Bart Meerdink, spreker van de eerste keynote, scrollen we maar liefst 220 meter per dag. Dat is twee keer de Domtoren! En zoals hij ook treffend opmerkte: uiteindelijk wordt ook het algoritme gevoed door ons gedrag, onze interesses en dus ook ons hart.

De toekomst staat om de hoek

In zijn keynote liet hij ons een stukje toekomst zien, waarin websites voor studiekiezers haast overbodig worden en steeds meer buiten ons zicht wordt beïnvloed en besloten. Een realisatie die wel even binnenkwam. Maar hij liet ook zien hoe je hierop kunt inspelen en hoe je technologie inzet in jouw voordeel: in onderzoek, persona development, processen en planning. Tegelijkertijd werd ook duidelijk waar de grens ligt. Humor, empathie, creativiteit en verbinding blijven voorlopig mensenwerk. En dat gegeven kwam gedurende de dag vaker terug: er is altijd een mens nodig in de ‘loop’.

ChatGPT als gids

Dat AI inmiddels een vaste plek heeft gekregen in de student journey, bleek ook tijdens de deelsessie van Martin van Kranenburg. ChatGPT en andere LLM’s ontwikkelen zich razendsnel tot een nieuwe studieadviseur. Steeds meer jongeren gebruiken AI om opleidingen te vergelijken, vragen te stellen en keuzes te verkennen. Dat betekent ook dat onderwijsinstellingen zichtbaar moeten zijn in de antwoorden die AI geeft. De vraag verschuift daardoor van "hoe word ik gevonden in Google?" naar "hoe word ik genoemd door AI?"

"De keynote van Bart Meerdink schetste wat er allemaal mogelijk is. De sessie van Martin van Kranenburg sloot er heel mooi op aan en maakte het concreet. Praktisch, behapbaar en direct toepasbaar." - Maxime de Quay (Christelijke Hogeschool Ede)

De basis daarvoor ligt in sterke content en een website die werkt als een kennishub. Niet alleen voor bezoekers, maar ook voor AI-systemen die informatie verzamelen en verwerken. Wie geen onderdeel is van het antwoord aan het begin van de klantreis, loopt het risico ook later buiten beeld te blijven.

Van chatbot naar digitale studieadviseur

Een praktijkvoorbeeld kwam van Zadkine. Daar was een traditionele chatbot net live gegaan, toen het team besloot alsnog de stap naar AI te zetten. “Ja, ik hou wel van innovatie,” zegt Arthur Flipse, teamleider Studiekeuzecentrum bij Zadkine, quasi-nonchalant als hij na maanden werk de traditionele bot overboord zet.

De nieuwe AI-chatbot begrijpt vrije vragen, verwerkt grote hoeveelheden informatie en helpt studenten ook als er niemand aanwezig is. Inmiddels wordt 50% van de gestelde vragen buiten openingstijden gesteld. Juist op de momenten waarop scholieren en studenten behoefte hebben aan informatie. Medewerkers besteden hierdoor minder tijd aan standaardvragen en houden meer ruimte over voor gesprekken die er echt toe doen.

De volgende stap? Zadkine onderzoekt op dit moment hoe AI kan worden ingezet als studiekeuzecoach, waarbij er veel meer wordt gekeken naar ontwikkeling en zelfreflectie. Hier werd een duidelijk pijnpunt aangestipt, iets waar ook veel bezoekers mee worstelen: kunnen we dit wel aan AI overlaten? Juist daarom werd benadrukt hoe belangrijk het is dat er altijd een mens betrokken blijft in het proces.

Samen leren, samen experimenteren

Tijdens het congres stond interactie centraal. Op verschillende momenten werden bezoekers actief betrokken bij de sessies en discussies. Zo konden deelnemers tijdens de keynote via hun telefoon aangeven waarvoor zij AI inzetten, waarna de antwoorden direct live op het scherm verschenen.

Ook tijdens de sessie van de Universiteit Leiden werd het publiek uitgedaagd om mee te doen. De universiteit ontwikkelde een spel voor hun eigen medewerkers om meer inzicht te geven in de waarde van data en datagedreven werken. En ook bij de sessie van Zadkine en Watermelon bleef het niet bij luisteren alleen. Bezoekers konden plaatsnemen in het panel en actief deelnemen aan het gesprek. Dat deed ook Wikash Chaitram (ROC van Amsterdam), die moeiteloos aansloot bij de discussie en liet zien dat hij zelf al volop bezig was met de inzet van chatbots binnen het onderwijs.

Open Spaces

De twee Open Space-workshops brachten deelnemers samen rond vraagstukken over studiekeuze, student journey, AI, data en de rol van marketing en communicatie. Ondanks de verschillende thema’s kwam steeds dezelfde rode draad naar voren: samenwerking. Of het nu gaat om studiekeuzebegeleiding, AI of meer impact met minder middelen: de grootste uitdagingen vragen om nauwere samenwerking binnen organisaties, tussen afdelingen, maar zeker ook met partners in het onderwijsveld.

"Zo'n dag helpt om je eigen praktijk in perspectief te plaatsen. Je ziet niet alleen waar nog kansen liggen, maar ook welke zaken je al goed op de rails hebt." - Koen Schuurhuis (Cibap)

Wat nemen we mee?

Tijdens de afsluitende paneldiscussie kwam één boodschap steeds terug: durf te experimenteren. Of zoals Jan Willem Besselaar het verwoordde: "Fail forward."

Niet alles hoeft direct perfect te zijn. Verandering vraagt om proberen, leren en bijsturen. Tegelijkertijd benadrukten de panelleden het belang van samenwerking. Tussen onderwijsinstellingen, tussen afdelingen en tussen professionals die allemaal voor vergelijkbare uitdagingen staan.

Met dit congres is daarin een mooie stap gezet. We hebben elkaar ontmoet, ons laten inspireren door een reeks bevlogen sprekers en ervaringen, ideeën en toekomstperspectieven met elkaar gedeeld. We hebben concrete handvatten gekregen om morgen mee aan de slag te gaan, maar misschien nog belangrijker: de bevestiging dat we niet als enige worstelen met de uitdagingen van vandaag en morgen.

Nu is het tijd om ermee aan de slag te gaan. Hoe de toekomst van studiekeuzemarketing er de komende jaren uit gaat zien, dat is aan ons.

"Er zijn niet veel congressen die marketing en strategie in het onderwijs zo centraal zetten. De thema's zijn actueel en relevant. Ik heb er veel energie van gekregen om hiermee verder te gaan." - Huub Grutterink (CHE)

Wil je de presentaties van het Studiekeuze & Strategie Congres nog eens terugkijken? Bekijk hier de slides.